Strona turystyczna przewodników sandomierskich i świętokrzyskich

Strona główna


Sandomierz
- zabytki




Dzwonnica kościoła
św.Pawła


Prezbiterium kościoła
św. Pawła



Album zdjęć >>

Msze w sandomierskich kościołach 


Strona główna  > Sandomierz >
zabytki


Zabytki Sandomierza

Kościół p.w. św. Pawła Apostoła

Fot.: Waldemar Ciamaga - Sandomierz. Kościół św. Pawła  (2004)



Kościół pod wezwaniem św. Pawła Apostoła jest jednąz najstarszych świątyń
Sandomierza
.
Pierwotny, drewniany, ufundowany został przez krakowskiego  biskupa
Iwona Odrowąża na dawnym wzgórzu staromiejskim w 1226r.  wtedy też została ustanowiona
parafia. Obecny kościół murowany wybudowany został w latach 1426 - 1434.  W XVIIw.
pierwotną jednoprzęsłową prawie kwadratową nawę powiększono o jedno przęsło i nakryto
sklepieniem kolebkowym zdobionym geometryczną dekoracją stiukową  w typie renesansu
kalisko - lubelskiego. Od 1650 r kościół  św. Pawła przestał być parafią, zdany na wikariuszy
kolegiaty podupadł, podźwignięty po przywróceniu parafii w 1688 r., dopiero przez ks. Jakuba
Orzechowskiego.


Ks. Jakub Orzechowski, proboszcz tej parafii w latach 1706 - 1724, dobudował istniejącą
obecnie kaplicę św. Barbary
, uzupełnił wyposażenie kościoła i zaprowadził przy
kościele Bractwo św. Barbary
.
Ks. Marcin Jasiński proboszcz parafii św. Pawła w latach 1727
- 45 zdobi fasadę kościoła kamiennymi rzeźbami św. Barbary, aniołów i wazonami oraz otacza
cmentarz przykościelny murem i wznosi dzwonnicę.
Dekoracja rzeźbiarska na szczytach
kościoła powstała w warsztacie Tomasza Huttera.
 


W czasie walk o Sandomierz w czerwcu 1809 r przy kościele zlokalizowana była jedna 
z dwunastu baterii dział broniących dostępu do Sandomierza, a na okolicznych polach
rozegrała się znana  z "Popiołów" Stefana Żeromskiego bitwa na bagnety.
Na pamiątkę
tych walk podczas restauracji kościoła w jego ściany wmurowano kule armatnie. 


Kościół św. Pawła często określany był jako położony "za miastem" choć gdy Iwo
Odrowąż przeprowadzał erekcję parafii kościół znalazł się pośród wcale ludnej osady
.
Kolejno miasto "oddaliło" się od kościoła, by w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat niejako na
gruntach parafii św. Pawła ukształtowało się nowe miasto i nawet zaistniała na tym terenie
konieczność utworzenia nowej parafii. 

Wystrój Kościoła:

Na wystrój wnętrza składają się dekoracje sklepień i malowidła ścienne, ołtarze, stalle i
boazerie, ambona i chór muzyczny, łuk tęczowy, ławki, drzwi, obrazy, konfesjonały i portal
wejścia głównego oraz krata i ołtarz kaplicy św. Barbary.
Miał kościół św. Pawła kilku
wielkich fundatorów,  biskupa Jwona Odrowąża fundatora parafii i pierwszego
drewnianego kościoła, Grzegorza, kanonika i oficjała sandomierskiego fundatora
murowanej świątyni
i kolejno  ks. Szymona Dzierżęgę proboszcza od 1620 r i Jakuba
Orzechowskiego proboszcza od 1706 r. Dwóm ostatnim zawdzięczamy zachowany wystrój
wnętrza. 


Obecny kościół św. Pawła wzniesiono jako murowany w początku XV w. Z tego czasu
zachowała się fragmentarycznie na ścianach prezbiterium polichromia gotycka w
postaci inskrypcji mówiącej o poświęceniu przez biskupa Zbigniewa Oleśnickiego nowo
wzniesionego kościoła
. Polichromia ta po odsłonięciu została zabezpieczona i pozostaje
niedostępna za stallami.  Jej fotokopia wisi na ścianie bliżej chóru muzycznego.

Kolejnym śladem pierwotnego wystroju malarskiego kościoła są fragmenty renesansowej
polichromii powstałej w pierwszej połowie XVIw. lub jeszcze w końcu  XVI w. Są to fragmenty
ornamentu geometrycznego na ścianach prezbiterium.

  1...2...3  


                             strona główna I  napisz do nas