Strona turystyczna przewodników sandomierskich i świętokrzyskich

  Strona główna

 

Sandomierska
przyroda

Góry Pieprzowe

 Albumy z Gór
Pieprzowych

zdjęcia >>

 
Róża Kostrakiewicza
endemit z Gór
Pieprzowych
W Górach Pieprzowych
występuje najwięcej
gatunków róż dziko
rosnących w Polsce


 


 

 


strona główna  > Sandomierska przyroda >Góry Pieprzowe

Sandomierska przyroda  

Góry Pieprzowe - Pieprzówki

Ciekawostki  Gdzie leżą Pieprzówki oraz jak je zwiedzać? Rezerwat Przyrody
"Góry Pieprzowe"
Geologia i ukształtowanie terenu Gór Pieprzowych Góry
Sandomierskie  i Góry Świętokrzyskie
Morze kambryjskie i Góry Sandomierskie
Dzikie róże. Roślinność stepowa. Flora i fauna Gór Pieprzowych Góry Pieprzowe lub
"Góry Różane
 Cztery pory roku w górach Nad Wisłą Zagrożenia dla rezerwatu
Co na temat Górze Pieprzowej napisał w Monografii  Sandomierza Melchior
Buliński?
Prace naukowe dotyczące Gór Góry Pieprzowe w literaturze Albumy z
Gór Pieprzowych
Góry Pieprzowe - informacje różne Wyżyna Sandomierska



Ciekawostki  


Góry Pieprzowe - Pieprzówki czyli część krawędzi Wyżyny Sandomierskiej w pobliżu doliny Wisły na granicy Sandomierza i gm.Dwikozy

Góry Pieprzowe objęte są ochroną w formie rezerwatu. Teren rezerwatu posiada urozmaiconą rzeźbę  z licznymi skarpami, wąwozami, rozcięciami erozyjnymi. Odsłonięcie łupków środkowokambryjskch znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie doliny Wisły, w formie stromych ścian, osuwisk oraz rozpadlin. W miejscach o łagodniejszych stokach występują murawy kserotermiczne i zarośla krzewów z dużą liczbą dzikich róż. W zachodniej części rezerwatu licznie występuje wisienka stepowa. W starorzeczu Wisły - kotewka czyli orzech wodny.

Fot.: Waldemar Ciamaga -Widok na dolinę Wisły (2005/2006)

 

Jest wiele powodów, żeby zobaczyć Góry Pieprzowe.


Egzotyczna nazwa kojarząca się z tropikami. Ma to związek z barwą łupków kambryjskich, przypominających kolorem pieprz. Niektórzy dodają, że łupki często  są suche jak pieprz. Jest to dosyć stara nazwa. W swojej  "Monografii Miasta Sandomierza" z 1879r. Melchior Buliński pisze, że góra ta "od najdawniejszych czasów zowie się Górą Pieprzową"


W Górach Pieprzowych znajdują się wychodnie bardzo starych skał, które powstały ponad 500mln lat temu. Są to łupki kambryjskie.


Pod względem geologicznym skały budujące Góry są pozostałością Gór Sandomierskich. Góry Sandomierskie wypiętrzyły się w tym samym okresie co Sudety. Tak więc obok Sudetów są to najstarsze Góry w Polsce. Powstały ok. 200mln przed najwyższymi pasmami Gór Świętokrzyskich (Łysogóry, Pasmo Jeleniowskie), czyli ok. 500 mln lat temu


Góry Sandomierskie wysokością dorównywały Karpatom, a najwyższe szczyty Tatrom
obejmując swym zasięgiem obszar obecnej południowo-wschodniej Polski. Skały tworzące niegdyś Góry Sandomierskie znajdują się między innymi we wnętrzu Karpat.


Skały, które budują Góry Pieprzowe, a mianowicie łupki kambryjskie przykryte warstwą
lessu znajdują się pod Sandomierzem. Tak więc będąc w Górach mamy wgląd w strukturę geologiczną Sandomierza.


Łupki kambryjskie występujące w Pieprzówkach powstały z osadów morskich, na półkuli południowej w chłodnym morzu, na wysokości obecnej Południowej Afryki.



Fot.: Waldemar Ciamaga - Wychodnie łupków kambryjskich, skał których wiek sięga 500 mln lat (2005) Fot.: Waldemar Ciamaga - Ostnica włosowata. Fragment stepu sandomierskiego w Górach Pieprzowych (2006)


Wisła dokonała przełomu w skałach kambryjskich, stąd też wychodnie łupków kambryjskich znajdują się również po drugiej stronie rzeki w województwie podkarpackim w Pączku Gorzyckim (Gorzyce) . Są to najstarsze skały na terenie tego województwa. Ponadto zaskakujące jest skojarzenie Pączka z Pieprzówkami (i pieprzem). Tak więc pod względem geologicznym część Gór Świętokrzyskich znajduje się w woj. podkarpackim.

Góry Pieprzowe są rezerwatem stepowym. Część jego terenu zajmują murawy ostnicowe (6 gatunków ostnic) typowe dla stepu. Występuje tu wiele rzadkich gatunków roślin, zwłaszcza kserotermicznych.


Fot.: Waldemar Ciamaga - Róże dziko rosnące w Górach Pieprzowych (2006)

Góry Pieprzowe są największym skupiskiem pod względem liczby naturalnie występujących gatunków  róż dziko rosnących  w Polsce. Spośród 25 gatunków rosnących  w Polsce, 12 spotyka się w Pieprzówkach. W tym bardzo rzadko występujące jak  Róża Kostrakiewicza (endemit) oraz Róża Jundziłła. Kwiat tej ostatniej znajduje się poniżej i pomiędzy poszczególnymi akapitami. Prof. dr hab. Ryszard Popek sugeruje, że może to być największe skupisko pod względem liczby gatunków dzikich róż w Europie.


S.Dziubałtowski w swojej pracy z 1922r. "O zbiorowiskach roślinnych godnych ochrony w Sandomierskiem i Opatowskiem" Kosmos 47. Lwów   proponował drugą nazwę dla Gór Pieprzowych, a mianowicie "Góry Różane"

 

Interesująca jest fauna  Gór Pieprzowych zwłaszcza fauna owadów i pająków. Wśród nich spotyka się gatunki rzadkie podlegające ochronie gatunkowej, wpisane do polskiej czerwonej księgi gatunków zagrożonych, w tym występujące na terenie Polski jedynie w Górach Pieprzowych.


Rejon Gór Pieprzowych był przedmiotem badań naukowych poczynając od XIXw.
prowadzonych również przez wybitnych naukowców z dziedziny botaniki i geologii
(prof. W.Szafer, prof J.Samsonowicz)., entomologii Od dawna też środowisko naukowe
postulowało objęcie tego terenu ochroną. Wynikiem tych starań było utworzenie rezerwatu przyrody  w 1979r.


W pobliżu Gór Pieprzowych znajduje się jezioro - starorzecze Wisły, malownicze, a ponadto spotyka się w nim orzecha wodnego czyli kotewkę podlegającego ochronie.   W czasach historycznych, gdy orzech występował powszechnie, biedni mieszkańcy robili z niego m.in. mąkę.



Z Gór Pieprzowych rozciąga się wspaniały widok na Sandomierz, na dolinę Wisły, na
Nizinę Sandomierską, Na południową krawędź Wyżyny Lubelskiej. Warto to zobaczyć.

Okolice Gór Pieprzowych były również miejscem wczesnego osadnictwa, co
potwierdzają źródła oraz badania archeologiczne.


Albumy zdjęć >>

Menu Góry Pieprzowe

 strona głównanapisz do nas