Strona turystyczna przewodników sandomierskich i świętokrzyskich

 Strona główna

 
Sandomierska
przyroda

Góry Pieprzowe

 róża Kostrakiewicza - endemit z Gór Pieprzowych
Róża Kostrakiewicza
endemit z Gór Pieprzowych

 






Góry Pieprzowe
największe skupisko, pod
względem liczby
występujących gatunków
róż dziko rosnących,
w Polsce

 

Album - kwitnące róże

 

 


strona główna  > Sandomierska przyroda >Góry Pieprzowe

Sandomierska przyroda  


Góry Pieprzowe - Pieprzówki


Ciekawostki  Gdzie leżą Pieprzówki oraz jak je zwiedzać? Rezerwat Przyrody
"Góry Pieprzowe"
Geologia i ukształtowane terenu Gór Pieprzowych Góry
Sandomierskie i Góry Świętokrzyskie
Morze kambryjskie i Góry Sandomierskie
Dzikie róże. Roślinność stepowa. Flora i fauna Gór Pieprzowych Góry Pieprzowe lub
"Góry Różane"
Cztery pory roku w górach Nad Wisłą Zagrożenia dla rezerwatu
Co na temat Góry Pieprzowej napisał w Monografii Sandomierza Melchior Buliński?
Prace naukowe dotyczące Gór Góry Pieprzowe w literaturze Albumy z Gór
Pieprzowych
Góry Pieprzowe - informacje różne Wyżyna Sandomierska


Góry Pieprzowe lub "Góry Różane"

Rezerwat "Góry Pieprzowe"
posiada wiele osobliwości. Jedną z największych są
dzikie róże. Góry Pieprzowe uznawane są za  największe skupisko pod
względem ilości występujących gatunków dzikiej róży w Polsce. Występują
tu szczególnie rzadkie gatunki.
Na 25 gatunków występujących w Polsce 12
(lub 11 w zależności przyjętej klasyfikacji)  ma swoje siedlisko w Pieprzówkach. 
Prof. dr hab. Ryszard Popek uważa ponadto, że jest to największe skupisko 
pod względem liczby gatunków dzikiej róży w Europie

Miejsce specyficzne. S.Dziubałtowski w swojej pracy z 1922r. "O zbiorowiskach
roślinnych godnych ochrony w Sandomierskiem i Opatowskiem"
Kosmos 47.
Lwów
   proponował drugą nazwę dla Gór Pieprzowych, a mianowicie "Góry
Różane"

Fot.: Waldemar Ciamaga -  Góry Pieprzowe - kwitnące róże  

 

Fot.: Waldemar Ciamaga. Góry Pieprzowe - róże owocujące

 

Zasięg rodzaju Rosa (róże) ogranicza się do półkuli północnej. Zajmuje teren od
Alaski na zachodzie, poprzez północną Amerykę, Meksyk, po Europę (cały jej obszar łącznie z Islandią), północną Afrykę, Syberię na wschodzie oraz środkową Azję, Indie, Chiny, Japonię, Etiopię, Turcję. Bliski Wschód.

Róże (Rosa L.)
jak pisze R.Popek "stanowią jedną z najtrudniejszych i krytycznych
pod względem systematycznym grup świata roślinnego, na skutek ogromnego ich
zróżnicowania morfologicznego". Stąd też w różnych opracowaniach pojawiają się
różne liczby co do ilości gatunków. Trudności stwarza określenie, co jest gatunkiem,
a co tylko odmianą. Dawniej określając liczbę gatunków podawało się od kilku do
kilkunastu tysięcy. Obecnie wymienia się 120-140 do 400 gatunków. Czeski radolog
(czyli specjalista od róż) Klasterskyi grupując róże Europy wyróżnia  5 sekcji i 42
gatunki  w ich obrębie z czego 16 występuje w Polsce.

Charakterystyka ogólna róż.
Krzewy o wysokości 0,5-3(4)m wyprostowane lub
łukowato wygięte. Pędy zazwyczaj kolczaste, kolce: jednorodne w tym proste,
zakrzywione, hakowate lub zawierające na krzewie dodatkowe kolce szczeciniaste 
i igiełkowate, liście: nieparzystopierzaste o różnej barwie i kształcie, matowe lub
połyskujące, eliptyczne, jajowate lub okrągławe, na szczycie tępe lub zaostrzone,
osadki liści: nagie lub owłosione, często kolczaste lub gruczołowate, przylistki
zrośnięte z ogonkiem na brzegu gruczołowato orzęsione, szypułki zmiennej długości
 znacznie krótsze lub dłuższe od owoców, nagie lub ogruczolone, rzadko owłosione,
płatki korony kwiatu: białe, różowe lub purpurowo-czerwone, gruczołki
występujące  u wielu róż dają specyficzny zapach balsamu, jabłek, terpentyny. 
Jak widać z tego bardzo skróconego opisu występuje dosyć duże
zróżnicowanie form. Rozpoznawanie róż, pomijając gatunki typowe, nawet
dla specjalistów jest trudnym zadaniem.


Z róż występujących w Górach Pieprzowych na szczególną uwagę zasługują:
- róża Kostrakiewicza (endemiczny gatunek Gór Pieprzowych, występuje na terenie Polski  
  tylko w Gorach Pieprzowych) - Rosa kostrakiewiczii
- róża francuska Rosa gallica L. jedyna róża w Polsce podlegająca ochronie gatunkowej
- róża Klasterskyi Rosa klasterskyi
- róża Jundziłła  Rosa jundzillii
- róża kutnerowata Rosa tomentose Sm
- róża Sherarda  Rosa Sherardii Davies
- róża drobnokwiatowa Rosa micrantha - znanych jest tylko kilkadziesiąt stanowisk
  w Polsce, rzadka w naszym kraju, rzadka w Europie
- Rosa dumalis, w obrębie tego gatunku R. Popek (1986) wyróżnił trzy nowe formy 
  występujące w Górach Pieprzowych

Róża rdzawa. Rosa rubiginoza
Posiada charakterystyczny zapach jabłek
Róża polna. Rosa agrestis


Inne gatunki róż znane z Gór Pieprzowych: 
- róża polna 
Rosa agrestis - obok róży dzikiej, najczęściej występujący gatunek w
  Polsce, spotykany w południonej i środkowej części naszego kraju
- róża rdzawa  Rosa rubiginosa - gatunek bardzo charakterystyczny z powodu
  wydzielania olejków eterycznych o intensywnym zapachu jabłek. Przy odpowiednich
  warunkach (ciepła i sucha pogoda) ich zapach jest wyczuwalny z odległości
  kilkudziesięciu metrów
- róża elipticzna  Rosa inodora - w Polsce północno-wschodniej przebiega granica jej
  zasięgu
- róża dzika  Rosa canina - najpospolitsza róża w Polsce i Europie

Róże mają siedliska na terenie Gór Pieprzowych, przede wszystkim w części gdzie
występują
rośliny kserotermiczne na wychodniach łupków. Siedliska te
wystawione na działanie promieni słonecznych, są zupełnie suche i bardzo ciepłe.
Woda deszczowa spadając na rozgrzane łupki paruje, tak że skały po kilku godzinach
nawet obfitych opadów są zupełnie suche.

Kolejne siedliska to wśród
roślin kserotermicznych na zwietrzałym łupku. Siedliska
te charakteryzują się mniej skrajnymi warunkami ekologicznymi. Zwietrzały łupek o
znacznej miąższości, zachowuje większą wilgotność i cechuje się niższymi
temperaturami podłoża. Roślinność charakteryzuje większa żywotność. Krzewy
osiągają 100% pokrycia.  Ponadto spływająca z wierzchowiny woda żłobi tu rynny
erozyjne na dnie których zatrzymuje się cienka warstwa gleby, naniesionej z górnych
partii.

Opisane siedliska charakteryzują się bogactwem róż dziko tu rosnących.  
Świadczy o tym, jak pisze R.Popek "nie tylko liczba krzewów od kilkunastu do
kilkudziesięciu osobników, lecz różnorodność i specyfika występujących tu
form, nigdzie indziej nie rosnących i po raz pierwszy tu opisanych i
ogłoszonych".
Skrajne warunki mikroklimatyczne panujące na łupkach oraz jałowe,
twarde podłoże, znaczne dobowe wahania temperatury pozwalają na egzystencję
niewielkiej grupie krzewiastych roślin, w tym róż, modyfikując ich wygląd

Róże występują również na obrzeżach Gór Pieprzowych, w miejscu kontaktu 
z terenami rolniczymi.
 

 strona głównanapisz do nas